Panik Bozukluk Nedir? Belirtileri, Agorafobi ve Tedavi Süreci

Panik Bozukluk Nedir?

Panik bozukluk, kişinin beklenmedik şekilde ortaya çıkan panik ataklar yaşaması, yeni atakların geleceğine dair sürekli kaygı duyması ve bu nedenle günlük yaşamını değiştirmeye başlamasıyla karakterize edilen bir anksiyete bozukluğudur.

Toplumda oldukça yaygın görülen bu rahatsızlığın yaşam boyu görülme sıklığının yaklaşık %3–4 olduğu tahmin edilmektedir. En sık 20'li yaşlarda başlasa da çocukluk döneminden ileri yaşlara kadar her dönemde ortaya çıkabilir.

Panik Atak Nedir?

Panik atak, yoğun korku veya kaygının aniden ortaya çıktığı ve kısa sürede en yüksek düzeye ulaştığı bir belirtiler kümesidir.

Panik atağın tek başına bir psikiyatrik hastalık olmadığı unutulmamalıdır. Şiddetli stres, travma sonrası stres bozukluğu, fobiler, madde kullanımı ve diğer kaygı bozukluklarında da panik atak görülebilir.

Panik atak sırasında görülebilen belirtiler şunlardır:

• Kalp çarpıntısı
• Terleme
• Titreme
• Nefes darlığı veya boğuluyor gibi hissetme
• Baş dönmesi veya sersemlik hissi
• Bayılacakmış gibi hissetme
• Kontrolünü kaybetme veya "delireceği" korkusu
• Ölüm korkusu
• Kendini bedeninden ayrılmış gibi hissetme (depersonalizasyon)
• Çevrenin gerçek dışı görünmesi (derealizasyon)
• Uyuşma ve karıncalanma
• Sıcak basması veya üşüme

Bu belirtilerden en az dördünün yaklaşık 10 dakika içinde en yüksek şiddete ulaşması panik atak olarak değerlendirilir.

Ataklar genellikle birkaç dakika sürse de bazı kişilerde daha uzun sürebilir.

Panik Atak Neden Bu Kadar Korkutucudur?

Panik atak sırasında yaşanan fiziksel belirtiler oldukça yoğun olduğu için birçok kişi bunları ciddi bir sağlık sorununun belirtisi olarak yorumlayabilir.

Kişi;

• kalp krizi geçirdiğini,
• felç olacağını,
• kontrolünü kaybedeceğini,
• akıl sağlığını yitireceğini,
• öleceğini

düşünebilir.

Bu düşünceler kaygıyı daha da artırır ve belirtilerin şiddetlenmesine neden olur. Böylece fiziksel belirtiler ile korku birbirini besleyen bir döngü oluşturur.

Bu nedenle panik atak yaşayan kişiler sıklıkla acil servislere başvururlar. Yapılan tıbbi değerlendirmelerde ciddi bir fiziksel hastalık saptanmamasına rağmen belirtiler gerçek olduğu için kişi yeniden benzer kontroller yaptırma ihtiyacı hissedebilir.

Panik Atak Ne Zaman Panik Bozukluğa Dönüşür?

Tek bir panik atak yaşamak panik bozukluk tanısı için yeterli değildir.

Panik bozukluktan söz edebilmek için;

• panik atakların tekrarlaması,
• yeni atak yaşayacağına ilişkin sürekli kaygı duyulması,
• atakları önlemek amacıyla davranış değişiklikleri yapılması,
• bu durumun en az bir ay boyunca devam etmesi

gerekir.

Agorafobi Nedir?

Panik bozukluk bazı kişilerde agorafobi ile birlikte görülebilir.

Agorafobi, panik belirtileri ortaya çıktığında kaçmanın zor olacağı veya yardım alınamayacağı düşünülen ortamlarda bulunmaktan yoğun kaygı duyma durumudur.

Kaçınılan ortamlar arasında şunlar yer alabilir:

• Evde veya dışarıda tek başına bulunmak
• Sinema, tiyatro ve konser salonları
• Kalabalık ortamlar
• Sıra beklemek
• Toplu taşıma araçlarını kullanmak

Kişi bu ortamlardan tamamen kaçınabilir, yoğun kaygıyla katlanabilir veya mutlaka yanında güvendiği bir kişinin bulunmasına ihtiyaç duyabilir.

Panik Bozukluk Nasıl Tedavi Edilir?

Panik bozukluk, tedaviye en iyi yanıt veren psikolojik rahatsızlıklardan biridir.

Özellikle Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), panik bozukluğun tedavisinde bilimsel etkinliği en güçlü psikoterapi yöntemlerinden biridir.

Psikoterapi sürecinde kişi;

• panik atağın nasıl oluştuğunu öğrenir,
• bedensel belirtileri doğru yorumlamayı geliştirir,
• felaketleştirici düşünceleri fark eder,
• kaçınma davranışlarını azaltır,
• kaygıyla daha sağlıklı baş etme becerileri kazanır.

Bazı durumlarda psikiyatrist değerlendirmesi sonucunda ilaç tedavisi de psikoterapiye eşlik edebilir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalıdır?

Panik ataklar tekrar ediyor, günlük yaşamı olumsuz etkiliyor veya kişinin sürekli korku içinde yaşamasına neden oluyorsa profesyonel destek alınması önemlidir.

Erken dönemde başlanan psikolojik destek, belirtilerin kronikleşmesini önleyebilir ve yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir.

Sonuç

Panik bozukluk, yoğun fiziksel belirtiler nedeniyle korkutucu görünse de tedavi edilebilen bir anksiyete bozukluğudur. Panik atak sırasında yaşanan belirtiler gerçek olsa da çoğu zaman yaşamı tehdit eden bir fiziksel hastalığın göstergesi değildir.

Uygun psikoterapi ve gerektiğinde psikiyatrik destek sayesinde kişiler panik ataklarını yönetmeyi öğrenebilir, kaygılarını azaltabilir ve günlük yaşamlarına yeniden güvenle devam edebilirler.